21 سپتامبر عصرانه عکاسی 30 شهریور 94
عصرانه عکاسانه این هفته طبق صحبت های جلسه پیشین به انتخاب قطعی کتاب جهت مطالعه همگانی اعضا پرداخته شد. جناب آقای علامی ابتدا در خصوص کتاب “درک عکس” توضیحاتی را بیان کردند و قسمت هایی از کتاب را خواندند. هدف از خوانش قسمت هایی از کتاب جهت آشنایی اجمالی با محتوای این کتاب برای مطالعه همگانی اعضا بود. آقای علامی در خصوص این کتاب گفتند: یکی از کلمات کلیدی که در خصوص عکس های مستند اجتماعی همیشه گفته می شود این است که این عکس می تواند چه چیزی را برای بیان داشته باشد و محتوای آن چیست! کتاب “درک عکس” به این سوال پاسخ می دهد و به ما می گوید عکس چه معنایی را انتقال می دهد و در اجتماع و فضایی که عکس منتشر می شود چه اثرگذاری می تواند داشته باشد. در این کتاب تعدادی عکس از عکاسان معروف و عکاسان ناشناس آورده شده و در مورد آن عکس ها صحبت می شود. در این کتاب جان برجر خود را عکاس یا منتقد معرفی نمی کند، بلکه خود می گوید من یک نویسنده در حوزه هنر هستم. یکی از مقوله های مورد بررسی ایشان مقوله عکس است و کتابی که در این زمینه به چاپ رسانده است، همین کتاب “درک عکس” می باشد.
در مقدمه مترجم کتاب «درک عکس» آمده است:
“بديهي ست که گرفتن عکس به مراتب راحت تر و سهل الوصول تر از نقد و استخراج معاني و مفاهيم عکس است. تفسير، تأويل، نقد و استخراج معني، عکس را در زمينه هاي زماني و مکانيِ متفاوت و با سبقه ي دانش و اطلاعات متفاوتي قرار مي دهد؛ به اين معني که اثر، مفهوم و معناي ثابتي نداشته و به فراخور زمينه ي ارائه ي اثر و دانشِ مخاطب متغير است. نقد و تفسير عکس ها و رسانه ي عکاسي سفرهايي آگاهي بخش هستند که هر دويِ مخاطب و مؤلفِ اثر را فراتر از لحظه ي وقوعِ اتفاقِ به تصوير کشيده شده مي برند. از همين رو محققاني جدي مانند والتر بنيامين، سوزان سانتَگ، رولان بارت، جان بِرجر، آندره بازن و ديگر نظريه پردازان، بيش از آن که به فرايندهاي شکل گيريِ تصوير بپردازند، همواره در پِي مشخص کردنِ ماهيت و هستيِ رسانه ي عکاسي نظريات تأثيرگذاري ارائه کرده اند.
در تاريخ هاي نقد رسانه ي عکاسي، بنيامين يکي از چهره هاي تأثيرگذار بوده و سانتگ و بارت به تأثير از او اما با رويکردهايي متفاوت به نقد رسانه دست يازيده اند. جان برجر نيز به تأثير از منتقدين سَلفِ خود، به ويژه اين سه نظريه پرداز(بنيامين، سانتگ و بارت)، نظرياتي را ارائه داده که بسيار شخصي تر بوده و به راحتي تسليم گفتمان ها و استدلال هاي پيش از خود نبوده است. او معتقد است که هر اثرِ عکسي بايد انسان ها را براي شناخت و مطالبه ي حقوق اجتماعي شان ترغيب کند. رويکردهاي نقد رسانه همواره از تسلسلِ تأثيرپذيري و تأثيرگذاريِ مدام بهره ها برده اند، تا جايي که ويکتور برگين نيز از نظريات برجر بهره مند شده است.
بررسي عکس ها از سوي برجر داراي خصوصيات شخصي و خودويژه اي ست که از دقت، توجه و اغلب همراه با دلسوزي و شفقتِ بيش از حد او نسبت به موضوعات انجام مي گيرد. برجر به خاطر ذوق ادبي و نويسندگيِ خود در تلاش است تا هرآنچه که در عکس ها مي بيند، متفاوت از استدلال هاي رايج، از طريق واژه ها و کلام بيان کند. براي مثال استدلالِ معمول از تصاويرِ جنگ، قحطي و مهاجرت چنين است که اين عکس ها با هدفِ اِمحاي رنج و عذابِ نوع بشر تهيه و انتشار مي يابند، ولي استدلال برجر تأکيد بر اين دارد که اين اتفاقات در نتيجه ي تصميمات سياسيِ دولتمردان به وقوع مي پيوندند…
علي رغم اينکه سينما تاريخي کوتاه تر از عکاسي دارد، اما نقد رسانه ي عکاسي و ارائه ي نظريات مرتبط از شدت و حدت ضعيف تري نسبت به سينما برخوردار است، مخصوصاً در جامعه ي آکادميک کشور ما. لذا جاي مباني نظري در حوزه ي عکاسي همچنان خالي ست. اميد که ترجمه ي حاضر مثمرثمر واقع شده و کاستي هاي ناگزير و ناگريز به ديده ي اغماض نگريسته شوند.»
جان بِرجر در سال ۱۹۲۶ در لندن بهدنیا آمد. شیوههای نگریستن و رمان جی.، از آثار داستانی و ادبی او بهشمار میروند. رمان جی. جایزهی بوکِر را در سال 1972 به خود اختصاص داد. او در سال 1962 بریتانیا را موقتاً ترک کرد و هماکنون در روستایی کوچک در بخش فرانسهی دامنههای آلپ زندگی میکند. نوشتههای جان بِرجر از مهمترین نوشتههای قرن بیست در باب عکاسی بهشمار میآیند. این مجموعه شامل مقالات پیشگام و اولیهی بِرجر است که کار عکاسانی مانند آنری کارتیه-برسون و دالیو. یوجین اسمیت – و زندگیِ موضوعات عکسهای آنها – را با مداقهی بیشتر مورد کنکاش قرار میدهند. این مجموعه توسط جئوف دایِر جمع آوری، ویرایش و مقدمهنویسی شده است. او چهار کتاب در قالب داستان و چندین کتاب در زمینهی ادبیات به رشتهی تحریر درآورده است. او جایزهی سامرسِت موئام، جایزهی مرکز بینالمللی عکاسی(2006) برای کتاب لحظه ی در حال گذر و جایزهی انجمن ملی منتقدین کتاب را برای مجموعه مقالات شرایط غیر انسانی، در سال 2012، دریافت کرده است.”